Sa Likod ng Huling Biyahe Part2

Binalikan nila ang kamera ng terminal at nakita ang empleyadong nagpalit ng etiketa ng mga bag. Hindi pa nakakabawi si Luningning sa kanyang nakita nang dumating si Arman. Hindi siya nagdala ng madaling sagot. “Ano ang kailangan mong malaman ngayon?” tanong niya. “Kung bakit may nagtatago,” tugon ni Luningning. Sa Baguio, may mga bagay na napagkakasunduang huwag nang balikan, lalo na kapag sangkot ang mga taong may impluwensiya. Ngunit iba ang katahimikang pinipili sa katahimikang ipinapataw. Napatingin si Luningning sa bag na asul; tila karaniwang bagay lamang iyon, pero ngayon ay may bigat na hindi na niya maitatanggi.

Sinabi ni Arman na may kaparehong reklamo noong nakaraang buwan ngunit pinatahimik ang drayber na nagsumbong. “Bakit mo ako tinutulungan?” tanong ni Luningning kay Arman. Hindi agad sumagot ang drayber ng bus. Pinagmasdan niya muna ang mukha ni Luningning, na pagod ngunit ayaw magpakita ng panghihina. “Dahil may karapatan kang malaman kung ano ang totoo,” sabi niya. Hindi sapat iyon upang mawala ang pag-aalinlangan. Sa bawat hakbang nila, iniisip ni Luningning kung ano ang maaaring mawala sa kanya: hanapbuhay, tiwala ng mga tao, at ang kakaunting kapanatagang matagal niyang inipon. Pero mas nakakatakot ang mamuhay na parang wala siyang nakita.

Umupo sila sa isang maliit na tindahan habang naghihintay na humupa ang ingay sa paligid. May kumukulong tubig, may humahampas na hangin sa yero, at may nagbibilang ng sukli sa kabilang mesa. “Hindi naman lahat ng pagkakamali ay masama ang pinagmulan,” maingat na sabi ni Arman. “Pero hindi ibig sabihin noon ay walang dapat managot,” sagot ni Luningning. Napangiti siya nang bahagya sa sarili niyang katigasan. Hindi niya nakasanayang may taong hindi kaagad nagsasabing kalimutan na lamang ang problema. Iyon ang unang dahilan kung bakit unti-unting gumaan ang pakiramdam niya.

Bumalik sa isip ni Luningning ang mga gabing umuuwi siyang halos wala nang lakas. Hindi siya bayani sa sarili niyang kuwento. May mga araw na gusto na lang niyang isara ang pinto at huwag makisangkot. Ngunit may taong higit na mahihirapan kapag walang kumilos. Hinawakan niya ang tiket at pinagmasdan ang mga bakas ng paggamit dito. “Kung mali tayo, tatanggapin ko,” sabi niya. “Pero kung tama tayo, hindi ako papayag na iba ang magbayad.” Tumango si Arman. Hindi niya ipinangakong magiging madali ang susunod.

Sa paglalakad nila sa makitid na daan, may lumapit na matandang nakasaksi sa bahagi ng nangyari. Hindi kumpleto ang kuwento nito, at iyon mismo ang mahalaga. “Huwag ninyong basta paniwalaan ang sabi-sabi,” paalala ng matanda. Nagtanong si Luningning tungkol sa oras, sa mga taong naroon, at sa kung ano talaga ang nakita. Isinulat ni Arman ang mga sagot sa papel. Sa unang pagkakataon, hindi na puro takot ang hawak nila. May maliliit na detalye silang maaaring suriin, at may mga tanong na maaari nilang iharap nang hindi naninira ng kapwa.

Bago maghiwalay, napansin ni Arman na hindi pa kumakain si Luningning. Inabutan niya ito ng tinapay na binili sa kanto. “Hindi nito maaayos ang problema,” sabi niya. “Alam ko,” sagot ni Luningning, “pero salamat pa rin.” Kumain sila nang tahimik. Sa sandaling iyon, hindi tungkol sa pagkawala ng bag ng pasahero ang lahat. Tungkol din ito sa dalawang taong natutong magtiwala nang hindi hinihinging isuko ng isa ang sariling pag-iisip. May takot pa rin, pero hindi na nag-iisa si Luningning sa pagharap dito.

Habang ipinapakita nila ang kuha, dumating ang pulis na may utos na dalhin si Arman dahil sa reklamong siya raw ang utak. Napahinto si Luningning. Hinanap niya ang tingin ni Arman, umaasang may paliwanag na agad nitong maibibigay. Wala. Sa halip ay magkatabi nilang hinarap ang nangyari. Hindi na sapat ang mga hinala at bulung-bulungan; kailangan na nilang kumilos nang may ingat. Sa labas, nagpapatuloy ang karaniwang buhay ng Baguio, ngunit para kay Luningning, may nabago na. Ang dating maliit na suliranin ay may kaugnayan pala sa mas malalim na katotohanan. At hindi niya alam kung sino pa ang handang magsalita.